Anomaly Scan คือการตรวจ สำคัญที่สุด ในไตรมาสที่ 2 · ตรวจทุกอวัยวะของลูก · ใช้เวลาเกือบ 1 ชั่วโมง · บทความนี้บอกทุกอย่างที่คุณควรรู้ก่อนมา
01Anomaly Scan คืออะไร
Anomaly Scan = อัลตราซาวด์ ละเอียดที่สุด ระหว่างตั้งครรภ์ · ตรวจความผิดปกติทางโครงสร้างของลูก · ใช้เวลา 30-45 นาที · เป็นการตรวจมาตรฐานที่ทุกครรภ์ควรทำ
Anomaly Scan ตรวจพบความผิดปกติของลูก 70-80% ของทุกชนิด · ที่เหลือ 20-30% เป็นความผิดปกติที่ตรวจไม่เห็นในอัลตราซาวด์ (เช่น ออทิสติก, สมองช้าบางชนิด)
02ทำเมื่อไร — 18-22 สัปดาห์
เป็นช่วงที่อวัยวะลูกพัฒนาครบ · พื้นที่ในมดลูกพอให้เคลื่อนไหว · ลูกมีน้ำคร่ำมากพอ — เห็นชัดที่สุด
- ก่อน 18 wk — อวัยวะยังไม่พัฒนาเต็มที่ · เห็นไม่ชัด
- หลัง 22 wk — ลูกใหญ่เกินไป · บางตำแหน่งบังกัน
- Best window: 19-21 สัปดาห์
03ตรวจอวัยวะ อะไรบ้าง
| ระบบ | ดูอะไร |
|---|---|
| สมอง | โพรงสมอง · ตัวสมอง · cerebellum · ปริมาณน้ำในสมอง |
| ใบหน้า | ปาก (cleft lip) · จมูก · ตา · กระดูกขากรรไกร |
| หัวใจ | 4 ห้อง · เส้นเลือดใหญ่ · จังหวะการเต้น · 3-vessel view |
| ทรวงอก | ปอด · กระบังลม · ตำแหน่งหัวใจ |
| ท้อง | กระเพาะ · ตับ · ไต · กระเพาะปัสสาวะ · ไส้ |
| กระดูกสันหลัง | ดูครบทุกข้อ · spina bifida |
| แขนขา | 4 แขนขา · มือ · เท้า · นิ้ว |
| รก + น้ำคร่ำ | ตำแหน่งรก · ปริมาณน้ำคร่ำ · เส้นเลือด |
| วัดขนาด | BPD · HC · AC · FL → ประเมินอายุครรภ์ + น้ำหนัก |
04เตรียมตัวยังไง
- ไม่ต้องงดน้ำ-อาหาร · ปกติ
- ลูกชอบเคลื่อนไหวตอนแม่กินน้ำหวาน — กินอะไรหวานนิดก่อนมา
- ใส่เสื้อผ้าเปิดท้องง่าย
- ใช้เวลา 30-45 นาที — ถ้าลูกอยู่ในท่าที่ตรวจยาก อาจขอให้เดินรอบนึงแล้วกลับมาตรวจใหม่
- พาสามี/คนรักมาได้
05ผลออกแล้วทำยังไง
ผลปกติ (90% ของครรภ์)
แพทย์อ่านผลทันทีหลังตรวจ · บอกว่าทุกอย่างปกติ · นัดติดตามครั้งถัดไป
ตรวจพบ Soft Marker
ลักษณะที่ ไม่ใช่ความผิดปกติทางโครงสร้าง แต่อาจพบในเด็กที่มีโครโมโซมผิดปกติ · เช่น choroid plexus cyst, EIF (echogenic intracardiac focus), nuchal fold หนา · ส่วนใหญ่ไม่มีความหมายแต่บางครั้งต้องตรวจเพิ่ม
ตรวจพบความผิดปกติชัดเจน
- นัดปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง MFM (Maternal-Fetal Medicine)
- อัลตราซาวด์ความละเอียดสูง / Fetal echocardiography (ถ้าเกี่ยวกับหัวใจ)
- พิจารณาเจาะถุงน้ำคร่ำ (Amniocentesis) ตรวจโครโมโซม
- ปรึกษาทีมหลายสาขา · วางแผนการคลอดและการดูแลหลังคลอด
- ความผิดปกติของหัวใจ (CHD) — ต้องทำ fetal echo + วางแผนคลอดที่ศูนย์เฉพาะทาง
- Neural tube defects (spina bifida, anencephaly) — ปรึกษาทีมหลายสาขา
- Diaphragmatic hernia / Gastroschisis / Omphalocele — ต้องเตรียมศัลยกรรมเด็กตั้งแต่แรกคลอด
- Soft markers ≥ 2 ตัว — เพิ่มความเสี่ยงดาวน์ ควรเจาะน้ำคร่ำยืนยัน
- ปากมดลูกสั้น < 25 mm (TVCL) — เสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ต้องพิจารณา progesterone/cerclage
06FAQ
Anomaly Scan vs NIPT ต่างกันยังไง
Anomaly Scan ดูโครงสร้างอวัยวะลูก · ทำ 18-22 wk · NIPT ตรวจโครโมโซมจาก DNA ในเลือดแม่ · ทำตั้งแต่ 10 wk · ทั้งคู่ทำควบคู่กันได้ · ตรวจคนละอย่าง
เพศของลูกบอกได้ไหม
บอกได้ 95%+ ใน Anomaly Scan · แต่หมอเน้นตรวจอวัยวะมากกว่าเพศ · ถ้าอยากรู้ระบุก่อนเริ่มตรวจ
ราคา Anomaly Scan
เริ่มต้น ฿1,000 ที่ภิรมย์คลินิก · รวม TVCL (วัดปากมดลูก) · สอบถามทาง LINE
ตรวจปกติ — ลูกปกติชัวร์ 100%
ไม่ 100% · Anomaly Scan ตรวจพบ 70-80% ของความผิดปกติทางโครงสร้าง · บางอย่างเช่น สมองช้า ออทิสติก เห็นไม่ได้ในอัลตราซาวด์
References
- Salomon LJ, Alfirevic Z, Berghella V, et al. ISUOG Practice Guidelines (updated): performance of the routine mid-trimester fetal ultrasound scan. Ultrasound Obstet Gynecol. 2022;59(6):840-856. PMID: 35592929
- AIUM Practice Parameter for the Performance of Detailed Diagnostic Obstetric Ultrasound Examinations Between 12 weeks 0 days and 22 weeks 6 days. J Ultrasound Med. 2019;38(12):3093-3100. PMID: 31764354
- Rao R, Platt LD. Ultrasound screening: Status of markers and efficacy of screening for structural abnormalities. Semin Perinatol. 2016;40(1):67-78. PMID: 26687350
- Berghella V, Saccone G. Cervical assessment by ultrasound for preventing preterm delivery. Cochrane Database Syst Rev. 2019;(9):CD007235. PMID: 31553800