การตรวจประจำปีคือ การลงทุนที่ดีที่สุด สำหรับสุขภาพระยะยาว · พบโรคเร็ว = รักษาง่าย · บทความนี้บอกว่าตรวจอะไรบ้างในแต่ละช่วงอายุ
01ทำไมต้องตรวจประจำปี
มะเร็งและโรคเรื้อรังส่วนใหญ่ เริ่มเงียบ ๆ · ไม่มีอาการในช่วงแรก · พอเริ่มมีอาการมักรุนแรงแล้ว · การตรวจประจำปีหาเจอเร็ว = รักษาง่าย · รักษาหาย
มะเร็งปากมดลูก ตรวจประจำปีลด 80% ของอัตราเสียชีวิต · มะเร็งเต้านมระยะ 0-1 หายขาด 99% · ระยะ 4 หายแค่ 27%
02ตรวจอะไร แต่ละช่วงอายุ
| อายุ | ตรวจอะไร | ความถี่ |
|---|---|---|
| 21-29 | Pap Smear | ทุก 3 ปี |
| 30-65 | Pap + HPV Co-test | ทุก 5 ปี |
| 20+ | Clinical Breast Exam | ทุกปี |
| 40+ | Mammogram | ทุก 1-2 ปี |
| 45+ | Bone Density (เริ่มครั้งแรก) | ทุก 2 ปี |
| 45+ | Colonoscopy | ทุก 10 ปี |
| ทุกวัย | BP · BMI · Lipid · Blood sugar | ทุกปี |
| มีเพศสัมพันธ์ | STI Screen | เมื่อเปลี่ยนคู่ |
03Pap + HPV — มาตรฐานใหม่
เริ่มเมื่ออายุ 21
โดยไม่ขึ้นกับอายุที่เริ่มมีเพศสัมพันธ์ · เพราะ HPV ติดผ่านการสัมผัสได้
อายุ 21-29 — Pap Smear ทุก 3 ปี
ตรวจเฉพาะ Pap · HPV ในวัยนี้พบบ่อยและส่วนใหญ่หายเอง
อายุ 30-65 — Pap + HPV Co-test ทุก 5 ปี
ทำคู่กันแม่นยำที่สุด · ห่างได้ 5 ปีเพราะ HPV ใช้เวลาพัฒนาเป็นมะเร็ง 10+ ปี
หยุดเมื่ออายุ 65
ถ้าผลปกติติดต่อ 3 ครั้งใน 10 ปี · ไม่มีปัจจัยเสี่ยงเพิ่ม
04ตรวจเต้านม
Clinical Breast Exam (CBE)
หมอคลำเต้านม · ทุกปี · ตรวจก้อน · การเปลี่ยนรูป · ของเหลวจากหัวนม
Mammogram
- เริ่มอายุ 40-50 (ตามแนวทาง ACS, USPSTF)
- ทุก 1-2 ปี
- หยุดที่อายุ 75 ถ้าผลปกติติดต่อ
- ในคนเต้านม dense (พบบ่อยในเอเชีย) — เพิ่ม Ultrasound
Self-Exam (BSE)
ตรวจเองทุกเดือน · 1 สัปดาห์หลังประจำเดือน · ในวัยทอง วันที่ 1 ของเดือน
05อัลตราซาวด์ TVS
ตรวจอวัยวะภายในผ่านช่องคลอด · เห็นชัดกว่าตรวจหน้าท้อง · เห็น:
- ขนาดและลักษณะมดลูก
- เยื่อบุโพรงมดลูก (ความหนา)
- รังไข่ · ฟอลลิเคิล · ซีสต์
- เนื้องอกมดลูก (Fibroid) · ติ่งเนื้อ (Polyp)
- Endometriosis · Endometrioma
06ตรวจเลือดประจำปี
| ตรวจ | ดูอะไร |
|---|---|
| CBC | โลหิตจาง · ภาวะติดเชื้อ |
| Lipid Profile | ไขมันในเลือด · เสี่ยงโรคหัวใจ |
| Fasting Glucose / HbA1c | เบาหวาน |
| TSH | ไทรอยด์ |
| Liver function (LFT) | ตับ |
| Kidney function | ไต |
| Vitamin D · B12 | ขาดวิตามินที่พบบ่อย |
07เตรียมตัวก่อนตรวจ
- งดน้ำ-อาหาร 8-12 ชม. ถ้ามีตรวจเลือดทุกตัว (Lipid · Glucose ต้อง fasting)
- ดื่มน้ำเปล่าได้
- ไม่ตรวจ Pap ช่วงประจำเดือน
- งดเพศสัมพันธ์ 24 ชม. ก่อน Pap
- นำผลตรวจเก่ามาด้วย
- เตรียมคำถามที่อยากถาม
- ใส่เสื้อผ้าง่ายต่อการตรวจร่างกาย
- เลือดออกผิดปกติระหว่างรอบ / หลังเพศสัมพันธ์ / หลังหมดประจำเดือน — อาจเป็นสัญญาณมะเร็งปากมดลูก/โพรงมดลูก
- คลำได้ก้อนที่เต้านม / ใต้รักแร้ / มีน้ำเหลือง-เลือดออกจากหัวนม — ต้องตรวจ mammogram/ultrasound ทันที
- ปวดท้องน้อยเรื้อรัง > 3 เดือน + ท้องอืดผิดปกติ + น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ — คัดกรองมะเร็งรังไข่
- ตกขาวมีเลือดปน หรือมีกลิ่นเหม็นที่ผิดปกติจากเดิม — ตรวจ Pap + culture
- ปัสสาวะเป็นเลือด / ปัสสาวะแสบขัดเรื้อรัง — ต้องตรวจระบบทางเดินปัสสาวะ ไม่ใช่แค่กระเพาะปัสสาวะอักเสบ
08FAQ
ตรวจประจำปีต้องตรวจทุกอย่างทุกปีไหม
ไม่ · บางตัวความถี่ต่างกัน (Pap ทุก 3-5 ปี · Mammogram 1-2 ปี · Colonoscopy 10 ปี) · ตรวจเลือดพื้นฐานทุกปี · แพทย์จะแนะนำตามอายุและปัจจัยเสี่ยง
ยังไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ ต้องตรวจ Pap ไหม
ตาม ACOG เริ่มที่อายุ 21 ไม่ขึ้นกับประวัติเพศสัมพันธ์ · แต่ถ้ายังไม่เคยมีจริง ๆ ความเสี่ยง HPV ต่ำมาก · ตรวจหรือไม่ตรวจคุยกับแพทย์ได้
ราคาแพ็กเกจตรวจประจำปี
เริ่มต้น ฿1,400 (PV+Thinprep) ถึง ฿3,000 (ครบ PV+Thinprep+HPV21+TVS) · เพิ่ม Endometrial sampling ได้ ฿2,500 · สอบถามทาง LINE
ตรวจแล้วผลปกติทุกปี — ต้องตรวจอีกไหม
ต้อง · ความเสี่ยงเพิ่มตามอายุ · มะเร็งบางอย่างพัฒนาช้า · ตรวจประจำเพื่อเจอเร็วถ้ามี · ความถี่อาจลดได้ตามคำแนะนำแพทย์
ตรวจประจำปีต่างจากตรวจตอนมีอาการอย่างไร
ตรวจประจำปี = คัดกรองคนสุขภาพดี · ตรวจเมื่อมีอาการ = หาสาเหตุ ต้องทำเพิ่ม · ทั้งคู่สำคัญ · มีอาการอย่ารอตรวจประจำปี
References
- Curry SJ, Krist AH, Owens DK, et al; US Preventive Services Task Force. Screening for Cervical Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2018;320(7):674-686. PMID: 30140884
- Siu AL; US Preventive Services Task Force. Screening for Breast Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. Ann Intern Med. 2016;164(4):279-296. PMID: 26757170
- ACOG Committee Opinion No. 755: Well-Woman Visit. Obstet Gynecol. 2018;132(4):e181-e186. PMID: 30247364
- Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors. J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102-131. PMID: 32243307