การคุมกำเนิดระยะยาว (Long-Acting Reversible Contraceptive · LARC) เป็นทางเลือกที่หลายคนเริ่มสนใจมากขึ้น เพราะ "ใส่ครั้งเดียว ใช้ได้นาน" ไม่ต้องกินยาทุกวัน ลืมไม่ได้ ที่ภิรมย์คลินิกมีให้เลือก 3 วิธีหลัก — แต่ละแบบเหมาะกับคนละกลุ่ม ลองดูว่าแบบไหนใช่คุณ
01 ฉีดยาคุมกำเนิด
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อแขนหรือสะโพก ใช้ฮอร์โมน Progestin ยับยั้งการตกไข่ มี 2 ระยะที่นิยมใช้ในไทย:
- ฉีดทุก 1 เดือน — ฮอร์โมนรวม (Estrogen + Progestin) ประจำเดือนยังมาตามปกติ
- ฉีดทุก 3 เดือน — Progestin เท่านั้น (DMPA) ประจำเดือนอาจหายไป
เหมาะกับคนที่ "อยากลองก่อน" ไม่ต้องผ่าตัด ไม่ต้องใส่อะไรในร่างกายถาวร ถ้าไม่ถูกก็เปลี่ยนวิธีได้ในเดือนถัดไป
ใครเหมาะ
- คนที่เริ่มคุมกำเนิดครั้งแรก ยังไม่มั่นใจในวิธีระยะยาว
- ไม่ชอบกินยาคุมรายวัน ลืมง่าย
- ยอมรับได้ว่าประจำเดือนอาจมาไม่ปกติ (โดยเฉพาะแบบ 3 เดือน)
ข้อจำกัดที่ควรรู้
- ต้องมาฉีดตามนัด ถ้าเลยเวลาประสิทธิภาพจะลดลง
- หลังหยุดฉีด (โดยเฉพาะแบบ 3 เดือน) อาจใช้เวลา 6-12 เดือนกว่าจะตั้งครรภ์ได้ — ไม่เหมาะกับคนที่วางแผนมีบุตรเร็ว
- อาจมีน้ำหนักขึ้น สิว อารมณ์แปรปรวนในบางคน
02 ฝังยาคุมกำเนิด
แท่งพลาสติกขนาดเท่าก้านไม้ขีดไฟ ใส่ใต้ผิวหนังบริเวณท้องแขน ปล่อยฮอร์โมน Progestin ช้าๆ คุมได้นาน 3-5 ปี แล้วแต่ชนิด (Implanon 3 ปี · Jadelle 5 ปี)
ประสิทธิภาพสูงมาก (>99%) — เพราะไม่ต้องอาศัยความจำของผู้ใช้เลย ใส่ครั้งเดียวลืมไปได้ 3-5 ปี ถ้าอยากท้องเอาออกได้ทันที กลับมาตั้งครรภ์ได้เร็ว
ใครเหมาะ
- คนที่ต้องการคุมระยะยาว ไม่อยากยุ่งยาก
- ลืมกินยาง่าย ไม่อยากนัดฉีดบ่อย
- ต้องการความสามารถกลับมาตั้งครรภ์เร็วเมื่อพร้อม
ข้อจำกัดที่ควรรู้
- มีรอยแผลเล็กๆ ที่แขน (หายภายใน 1-2 สัปดาห์)
- อาจมีเลือดออกกะปริดกะปรอยในช่วง 6 เดือนแรก
- คลำเจอใต้ผิวหนัง บางคนรู้สึกไม่สบายใจ
03 ห่วงคุมกำเนิด (IUD)
อุปกรณ์รูปตัว T ใส่ในโพรงมดลูก คุมได้ยาวที่สุด 5-10 ปี มี 2 แบบหลัก:
- IUD ทองแดง (Copper IUD) — ไม่มีฮอร์โมน ใช้ได้นาน 10 ปี ประจำเดือนอาจมาเยอะขึ้นเล็กน้อย
- IUD ฮอร์โมน (Hormonal IUD · Mirena, Kyleena) — ปล่อย Progestin เฉพาะที่ ใช้ 5-7 ปี ประจำเดือนเบาลงหรือหายไป
ระยะยาวที่สุดในบรรดาวิธี LARC ทั้งหมด · IUD ทองแดง ไม่ใช้ฮอร์โมนเลย เหมาะกับคนที่แพ้ฮอร์โมน · IUD ฮอร์โมนช่วยลดอาการปวดประจำเดือนได้ด้วย
ใครเหมาะ
- คนที่คุมระยะยาวแน่ๆ มีคู่ครองมั่นคง
- เคยคลอดบุตรแล้ว (ใส่ง่ายขึ้นแต่ไม่จำเป็น)
- ต้องการวิธีที่ไม่ใช้ฮอร์โมน → เลือก IUD ทองแดง
- มีปัญหาประจำเดือนมาเยอะ ปวดมาก → IUD ฮอร์โมนช่วยได้
ข้อจำกัดที่ควรรู้
- ต้องตรวจภายในเพื่อใส่ — มีอาการปวดท้องน้อยช่วง 1-2 วันแรก
- IUD ทองแดงอาจทำให้ประจำเดือนมาเยอะกว่าเดิม โดยเฉพาะ 3 เดือนแรก
- มีโอกาสเลื่อน/หลุดได้ (น้อยมาก) ควรตรวจติดตามตามนัด
04 ตารางเปรียบเทียบ
| หัวข้อ | ฉีด (3 เดือน) | ฝัง | ห่วง (IUD) |
|---|---|---|---|
| ระยะเวลา | 3 เดือน/ครั้ง | 3-5 ปี | 5-10 ปี |
| ประสิทธิภาพ | 94% | >99% | >99% |
| ฮอร์โมน | มี | มี | มี/ไม่มี (เลือกได้) |
| ต้องมาบ่อยไหม | ทุก 3 เดือน | ไม่ต้อง | ไม่ต้อง |
| เอาออกเองได้ | N/A | ต้องหมอ | ต้องหมอ |
| กลับท้องเร็ว | ช้า (6-12 เดือน) | เร็ว | เร็ว |
| ราคา (ประมาณ) | หลักร้อย/ครั้ง | หลักพัน | หลักพัน |
05 วิธีไหนเหมาะกับคุณ
ถ้าคุณ "อยากลองก่อน" → ฉีดยาคุม
เริ่มจาก 1 เดือนก่อน ดูว่าร่างกายตอบสนองยังไง ถ้าโอเคค่อยขยับไปฉีด 3 เดือน หรือเปลี่ยนเป็นฝัง/ห่วง
ถ้าคุณ "ลืมง่าย อยากลืมเรื่องคุมไปเลย" → ฝังยาคุม
ใส่ทีเดียวจบ 3-5 ปี ไม่ต้องนัด ไม่ต้องจำ เหมาะมากกับคนทำงานยุ่ง
ถ้าคุณ "คุมระยะยาว ไม่อยากใช้ฮอร์โมน" → IUD ทองแดง
10 ปีในการใส่ครั้งเดียว ไม่มีฮอร์โมน เหมาะกับคนแพ้ฮอร์โมนหรือไม่อยากให้กระทบประจำเดือน
ถ้าคุณ "ปวดประจำเดือนมาก ประจำเดือนมาเยอะ" → IUD ฮอร์โมน
นอกจากคุมกำเนิดแล้ว ยังช่วยลดอาการปวดและทำให้ประจำเดือนเบาลงด้วย
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ก่อนเลือกวิธีคุมกำเนิดควร ปรึกษาแพทย์ เพื่อประเมินสุขภาพ ประวัติโรค ยาที่ใช้อยู่ และความต้องการในอนาคต หมอแต่ละท่านจะแนะนำวิธีที่เหมาะกับคุณที่สุด
- Abdominal pain — ปวดท้องรุนแรง (ระวัง gallbladder / liver)
- Chest pain — เจ็บอก หายใจไม่ออก ไอเป็นเลือด (Pulmonary Embolism)
- Headache — ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ ตามัวข้างเดียว ชาครึ่งซีก (Stroke / migraine with aura)
- Eye — มองเห็นผิดปกติ ตาพร่า เห็นภาพซ้อน
- Severe leg pain — ปวด/บวม/ร้อนที่น่องข้างเดียว (DVT — ลิ่มเลือดดำลึก)
ปรึกษาคุมกำเนิดที่ภิรมย์คลินิก
ทีมแพทย์สูตินรีเวช · ให้คำปรึกษาฟรี · เลือกวิธีที่เหมาะกับคุณ · นัดล่วงหน้าได้
06 คำถามที่พบบ่อย
คุมกำเนิดกี่วิธีที่ภิรมย์คลินิกมี?
มี 3 วิธีหลัก: ฉีดยาคุม (1 และ 3 เดือน) · ฝังยาคุม (3-5 ปี) · ห่วงคุมกำเนิด IUD (ทองแดงและฮอร์โมน) — สามารถถอด/ใส่/เปลี่ยนได้ครบในที่เดียว
ฝังยาคุมเจ็บไหม
มีการฉีดยาชาเฉพาะที่ก่อนใส่ ระหว่างใส่จะรู้สึกแค่ตึงๆ ใช้เวลาไม่ถึง 5 นาที หลังใส่อาจมีรอยช้ำเล็กน้อย 2-3 วัน
ใส่ห่วง IUD เจ็บไหม
มีอาการปวดท้องน้อยขณะใส่และ 1-2 วันแรก (เหมือนปวดประจำเดือน) สามารถทานยาแก้ปวดได้ คนที่เคยคลอดบุตรมาก่อนจะรู้สึกน้อยกว่า
กำลังให้นมลูก คุมกำเนิดได้ไหม
ได้ — แต่ควรเลือกวิธีที่ไม่กระทบน้ำนม เช่น ฝังยาคุม, IUD, หรือฉีด Progestin 3 เดือน (DMPA) ปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกวิธีที่ปลอดภัยที่สุด
ค่าใช้จ่ายเท่าไร
ค่าใช้จ่ายแตกต่างกันตามวิธีและชนิดยา/ห่วง — สอบถามราคาปัจจุบันได้ทาง LINE หรือโทรเข้ามาที่คลินิก
References
- Curtis KM, Tepper NK, Jatlaoui TC, et al. U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use, 2016. MMWR Recomm Rep. 2016;65(3):1-103. PMID: 27467196
- Trussell J. Contraceptive failure in the United States. Contraception. 2011;83(5):397-404. PMID: 21477680
- Winner B, Peipert JF, Zhao Q, et al. Effectiveness of long-acting reversible contraception. N Engl J Med. 2012;366(21):1998-2007. PMID: 22621627
- ACOG Practice Bulletin No. 206: Use of Hormonal Contraception in Women With Coexisting Medical Conditions. Obstet Gynecol. 2019;133(2):e128-e150. PMID: 30681544
- World Health Organization. Medical eligibility criteria for contraceptive use. 5th ed. Geneva: WHO; 2015. ISBN 978-92-4-154915-8