ฝากครรภ์ครั้งแรกควรทำ ภายใน 12 สัปดาห์แรก · ยิ่งเร็วยิ่งดี · เพราะปัญหาในไตรมาสแรก (แท้งเสี่ยง · เลือดออก) ตรวจพบและรักษาได้ทันท่วงที
01เมื่อไรควรมา
6-12 สัปดาห์ หลังประจำเดือนครั้งสุดท้าย · นับ วันแรก ของประจำเดือน LMP (Last Menstrual Period) · ถ้าเกิน 12 สัปดาห์แล้ว ยังไม่สาย มาเลยทันที
สัญญาณว่าควรตรวจตั้งครรภ์
- ประจำเดือนขาด 1-2 สัปดาห์
- คลื่นไส้/อาเจียนตอนเช้า
- เต้านมตึงเจ็บ · สีลานนมเข้มขึ้น
- ปัสสาวะบ่อย
- เหนื่อย ง่วงตลอดวัน
02เตรียมตัว ก่อนมา
ก่อนมา 1-2 วัน
- ไม่ต้องงดน้ำ-อาหาร
- กลั้นปัสสาวะ 1 ชม. ก่อนถึงคลินิก (ช่วยให้อัลตราซาวด์เห็นชัด)
- ใส่เสื้อผ้าสบาย ๆ ที่ตรวจร่างกายง่าย
- มากับสามี/คนใกล้ชิด — มีคำถามให้ช่วยจำ
03ทำอะไร ในห้องตรวจ
ใช้เวลาประมาณ 45-60 นาที · 5 ขั้นตอน:
- ซักประวัติ (15 นาที) — โรคประจำตัว · ประวัติครอบครัว · การคลอดก่อน · ไลฟ์สไตล์
- ตรวจร่างกาย — น้ำหนัก · ส่วนสูง · BMI · ความดัน · ตรวจหน้าท้อง · ฟังหัวใจ-ปอด
- ตรวจภายใน — Pap Smear (ถ้าไม่เคยตรวจในรอบ 3 ปี) · ดูปากมดลูก
- อัลตราซาวด์ — ยืนยันการตั้งครรภ์ · นับอายุครรภ์ · ฟังเสียงหัวใจลูก
- เจาะเลือด + ปัสสาวะ — ส่ง lab
04ตรวจเลือดอะไรบ้าง
| ตรวจ | เพื่ออะไร |
|---|---|
| CBC (ความสมบูรณ์เม็ดเลือด) | หาภาวะโลหิตจาง · ติดเชื้อ · เกล็ดเลือดต่ำ |
| Blood Group + Rh | เผื่อต้องให้เลือด · Rh-negative ต้องการ Anti-D ในไตรมาส 3 |
| HBsAg | ตับอักเสบ B · ป้องกันส่งต่อลูก |
| VDRL | ซิฟิลิส · ส่งต่อลูกได้ |
| Anti-HIV | HIV · ส่งต่อลูกได้ · ป้องกันได้ถ้ารู้ |
| Rubella IgG | ภูมิหัดเยอรมัน · ถ้าไม่มีต้องระวัง · ฉีดวัคซีนหลังคลอด |
| TSH | ไทรอยด์ · ต้อง < 2.5 ก่อนตั้งครรภ์ |
| Hb typing | คัดกรอง Thalassemia · ถ้าเจอต้องตรวจคู่สามี |
| Urinalysis | โปรตีน · น้ำตาล · ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ |
ผลส่วนใหญ่กลับมา ใน 3-5 วันทำการ
05อัลตราซาวด์ ครั้งแรก
ใช้เวลา 15-20 นาที · เห็นในหน้าจอ:
- ถุงตั้งครรภ์ (Gestational sac) — เห็นที่ 5-6 สัปดาห์
- ตัวอ่อน (Fetal pole) — เห็นที่ 6-7 สัปดาห์
- หัวใจเต้น — ได้ยินที่ 6.5-8 สัปดาห์ (Magic moment สำหรับคุณแม่!)
- ยืนยันครรภ์เดี่ยว/แฝด
- นับ CRL (Crown-Rump Length) → ระบุอายุครรภ์แม่นยำ · กำหนดวัน EDD (Estimated Due Date)
06วิตามิน + วัคซีน
วิตามินที่ต้องได้
| วิตามิน | ขนาด | เพื่ออะไร |
|---|---|---|
| กรดโฟลิก | 400-800 mcg/วัน | ป้องกัน Neural Tube Defect 70% |
| ธาตุเหล็ก | 30 mg/วัน (เริ่ม wk 16-20) | ป้องกันโลหิตจาง |
| แคลเซียม | 1,000 mg/วัน | สร้างกระดูกลูก · ป้องกันความดันสูงครรภ์ |
| วิตามินดี 3 | 1,000-2,000 IU/วัน | ดูดซึมแคลเซียม · ภูมิคุ้มกัน |
| Omega-3 (DHA) | 200-300 mg/วัน | สมองลูกพัฒนา |
วัคซีนระหว่างตั้งครรภ์
- Tdap (คอตีบ-ไอกรน-บาดทะยัก) — ฉีดที่ 27-36 สัปดาห์ · ป้องกันลูกจากไอกรน
- Influenza — ฉีดได้ทุกไตรมาส · ในฤดูไข้หวัด
- COVID-19 — ตามคำแนะนำปัจจุบัน
- RSV vaccine — ใหม่ปี 2024 · ฉีดที่ 32-36 สัปดาห์
07ตารางนัด ถัดไป
| สัปดาห์ | นัดอะไร |
|---|---|
| 11-13+6 wk | NT Scan · NIPT (ถ้าเลือก) |
| 16-20 wk | ตรวจติดตามครรภ์ + Quad test (ถ้าเลือก) |
| 18-22 wk | Anomaly Scan — สำคัญที่สุด |
| 24-28 wk | เบาหวานครรภ์ (50g GCT) + วัคซีน Tdap |
| 28-32 wk | Growth Scan |
| 36-37 wk | GBS screen · ประเมินการคลอด |
| 37 wk+ | ตรวจทุกสัปดาห์จนคลอด |
- เลือดออกทางช่องคลอด ไม่ว่าน้อยแค่ไหน หรือเป็นช่วงไหนของการตั้งครรภ์ — อาจเป็นแท้ง / placenta previa / abruption
- ปวดท้องน้อยรุนแรงข้างเดียว + คลำได้ก้อน + เป็นลม (ก่อน 12 wk) — สงสัยครรภ์นอกมดลูกแตก (ฉุกเฉิน)
- ปวดศีรษะรุนแรง + ตาพร่า + บวมเฉียบพลัน + ปวดใต้ลิ้นปี่ขวา (หลัง 20 wk) — สัญญาณ Pre-eclampsia / HELLP
- ลูกดิ้นน้อยลง < 10 ครั้ง/2 ชม. (หลัง 28 wk) — ทำ kick count แล้วยังน้อย ให้รีบมาฟังเสียงหัวใจลูก
- น้ำเดิน / น้ำคร่ำแตก / มีน้ำใสไหลออก — ไม่ว่าจะเจ็บครรภ์หรือไม่ ต้องไปทันที
- อาเจียนรุนแรงจนขาดน้ำ + ปัสสาวะน้อย/สีเข้ม — Hyperemesis Gravidarum ต้องให้น้ำเกลือ
ฝากครรภ์ ครั้งแรก
ทีมสูตินรีแพทย์ภิรมย์คลินิก · ตรวจครบในนัดเดียว · 45-60 นาที · มีให้เลือกแพ็กเกจ ANC Standard และ Premium
08FAQ
ตรวจการตั้งครรภ์เองที่บ้าน vs ที่คลินิก
ที่บ้าน (UPT) แม่นยำ 99% ถ้าตรวจหลังขาดประจำเดือน 1 สัปดาห์ · ที่คลินิกเจาะเลือด Beta-hCG รู้ผลตั้งแต่ก่อนประจำเดือนขาด · แม่นยำกว่า · บอกความก้าวหน้าได้
ทำงานยังได้ไหมระหว่างตั้งครรภ์
ส่วนใหญ่ได้ · เลี่ยงงานยกของหนัก · ทำงานในอุณหภูมิสูงมาก · เคมีอันตราย · X-ray · ปรึกษาแพทย์ถ้าทำงานเฉพาะ
ออกกำลังกายได้ไหม
ได้ · แนะนำ 150 นาที/สัปดาห์ · ออกกำลังกายระดับปานกลาง (เดินเร็ว · ว่ายน้ำ · โยคะคนท้อง) · เลี่ยงการกระแทกแรง · กีฬาที่เสี่ยงล้ม
ทานยาประจำตัวต่อได้ไหม
ต้องปรึกษาแพทย์ทุกตัว · บางตัวต้องหยุดทันที (Isotretinoin · ACE-I · Warfarin) · บางตัวต้องปรับขนาด (Insulin · Thyroid medication)
กินอาหารอะไรห้ามบ้าง
ห้าม: ของดิบ (ปลาดิบ · เนื้อดิบ) · นมไม่ผ่านการพาสเจอร์ไรส์ · ปลาเนื้อหนามาก (ปลาทูน่า · ปลาฉลาม · มีปรอท) · แอลกอฮอล์ · คาเฟอีน > 200 mg/วัน · ทานได้: ทุกอย่างที่ปกติ · ระวังความสะอาด
References
- ACOG Committee Opinion No. 762: Prepregnancy Counseling. Obstet Gynecol. 2019;133(1):e78-e89. PMID: 30575679
- WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience. Geneva: World Health Organization; 2016. ISBN 978-92-4-154991-2
- De-Regil LM, Peña-Rosas JP, Fernández-Gaxiola AC, Rayco-Solon P. Effects and safety of periconceptional oral folate supplementation for preventing birth defects. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(12):CD007950. PMID: 26662928
- ACOG Practice Bulletin No. 230: Obesity in Pregnancy. Obstet Gynecol. 2021;137(6):e128-e144. PMID: 34053454
- NICE Guideline NG201: Antenatal care. National Institute for Health and Care Excellence; 2021. nice.org.uk/guidance/ng201