PCOS ไม่ใช่ "ภาวะรังไข่เต็มไปด้วยซีสต์" ตามชื่อที่หลายคนเข้าใจ · แต่เป็น ความผิดปกติของฮอร์โมน ที่ทำให้รังไข่ไม่ตกไข่ปกติ · ส่งผลทั้งรอบเดือน · น้ำหนัก · ผิว · ขน · และอนาคตของการมีลูก

⚡ Quick Check · 1 นาที

คุณเข้าข่าย PCOS ไหม?

เลือกข้อที่ตรงกับคุณ (กดเลือกได้หลายข้อ) · ตอบครบจะแสดงผลด้านล่าง

  • รอบเดือนมาห่างเกิน 35 วัน · หรือขาดหายติดต่อ 3 เดือนขึ้นไป
  • มีสิวรุนแรงที่กราม/หลัง · หรือผมร่วงแบบผู้ชาย · หรือขนเยอะผิดปกติ
  • น้ำหนักเพิ่มง่าย · ลดยาก · โดยเฉพาะที่หน้าท้อง
  • พยายามตั้งครรภ์มา 6-12 เดือนแล้วยังไม่สำเร็จ
  • มีญาติสายตรง (แม่/พี่สาว/น้องสาว) เป็น PCOS หรือเบาหวานชนิดที่ 2
ในบทความนี้
  1. 01 PCOS คืออะไร · ไม่ใช่อะไร
  2. 02 เกณฑ์วินิจฉัย Rotterdam
  3. 03 อาการที่ควรสังเกต
  4. 04 ตรวจอะไรบ้าง
  5. 05 การรักษา 4 มิติ
  6. 06 PCOS + อยากมีลูก
  7. 07 ความเสี่ยงระยะยาว
  8. 08 FAQ

01PCOS คืออะไร

PCOS = กลุ่มอาการที่ฮอร์โมนผิดปกติ · มี androgen (ฮอร์โมนเพศชาย) สูงกว่าปกติ · ทำให้ไข่ในรังไข่ไม่ตกตามรอบ · เกิดเป็นซีสต์เล็ก ๆ มากมายในรังไข่

💡 ความเข้าใจผิดบ่อย

"PCOS = ซีสต์ในรังไข่" — ผิด · ซีสต์ที่เห็นในอัลตราซาวด์ไม่ใช่ "ถุงน้ำใหญ่" แต่เป็น ฟอลลิเคิลเล็ก ๆ ที่ไม่โต เพราะไม่ตกไข่ · ผู้หญิง 25% มีลักษณะนี้ในอัลตราซาวด์แต่ไม่เป็น PCOS

02เกณฑ์ Rotterdam

ต้องมี 2 ใน 3 ข้อ ต่อไปนี้ (พร้อมแยกโรคอื่นออก):

เกณฑ์วิธีตรวจ
1. ไข่ไม่ตก (Oligo/Anovulation)รอบเดือนห่างเกิน 35 วัน · หรือไม่มีประจำเดือนติดต่อ 3 เดือน
2. Hyperandrogen (clinical หรือ biochemical)ขนเยอะ (Hirsutism) · สิวรุนแรง · ผมร่วงแบบชาย · หรือ Total testosterone สูง
3. Polycystic Ovary ในอัลตราซาวด์มีฟอลลิเคิล 12+ ฟอง · ใน 1 รังไข่
PCOS
PCOS — Polycystic Ovary Syndrome · 2 ใน 3 ของเกณฑ์ Rotterdam

03อาการที่ ควรสังเกต

ระยะแรก (วัยรุ่น-20s)

ระยะวัย 30s-40s

04ตรวจ อะไรบ้าง

  1. ฮอร์โมนพื้นฐาน — TSH · Prolactin · 17-OHP (แยก CAH)
  2. ฮอร์โมนเพศ — LH · FSH · Total testosterone · SHBG · DHEAS
  3. เมตาบอลิก — Fasting glucose · HbA1c · Lipid profile
  4. อัลตราซาวด์ TVS — นับฟอลลิเคิลในรังไข่
  5. AMH — ใน PCOS มักสูงผิดปกติ (> 4.5 ng/mL)

05การรักษา 4 มิติ

มิติ 1: Lifestyle (รักษาแรก ก่อนใช้ยา)

มิติ 2: ปรับรอบเดือน

มิติ 3: ลด Hyperandrogen

มิติ 4: ปรับ Insulin Resistance

06PCOS + อยากมีลูก

PCOS เป็นสาเหตุ อันดับ 1 ของภาวะมีลูกยากในผู้หญิง · แต่ รักษาได้ดี

ลำดับการรักษาวิธีผลสำเร็จ
1st lineลดน้ำหนัก + Letrozole60% ตั้งครรภ์ใน 6 รอบ
2nd lineClomiphene Citrate50% ตั้งครรภ์ใน 6 รอบ
3rd lineGonadotropin injection + IUI30-40% ต่อรอบ
4th lineIVF40-50% ต่อรอบ
AMH
PCOS มักมี AMH สูงผิดปกติ — แต่ "ปริมาณไข่" ไม่ใช่ "คุณภาพ"

07ความเสี่ยง ระยะยาว

⚠ ถ้าไม่รักษา PCOS ส่งผลถึงอนาคต
  • เบาหวานชนิดที่ 2 — เสี่ยง 3-7 เท่าของคนทั่วไป
  • โรคหัวใจ — เสี่ยง 2 เท่า
  • มะเร็งโพรงมดลูก — เสี่ยง 2-6 เท่า (เพราะไม่มีประจำเดือน)
  • Sleep apnea · ความดันสูง · ไขมันในเลือดสูง
  • Postpartum depression · ภาวะซึมเศร้า
สัญญาณที่ต้องพบแพทย์ ภายในสัปดาห์นี้
  • ขาดประจำเดือนติดต่อกัน ≥ 3 เดือน (โดยไม่ได้ตั้งครรภ์) — เยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ เสี่ยงมะเร็งโพรงมดลูก
  • ประจำเดือนมามากผิดปกติ (ชุ่มแผ่นใน < 2 ชม. หรือนาน > 7 วัน) หลังขาดมานาน
  • ปวดท้องน้อยรุนแรงเฉียบพลัน + เป็นลม/อาเจียน — ระวัง ovarian torsion หรือ cyst แตก
  • ผิวคล้ำที่คอ/รักแร้ + กระหายน้ำมาก + ปัสสาวะบ่อย — สัญญาณเบาหวานชนิดที่ 2
  • นอนกรนเสียงดัง + ง่วงกลางวันมาก — Sleep apnea ที่พบบ่อยใน PCOS
เรื่องที่หมอ ไม่ได้บอกในห้องตรวจ

5 ข้อ ที่ตำราไม่เขียน
แต่คนเป็น PCOS ควรรู้

— จากประสบการณ์ดูแลผู้ป่วย PCOS หลายร้อยรายของหมอแพร

  • ลดน้ำหนัก 5-10% สำคัญกว่ายา — งานวิจัยทุกชิ้นยืนยันว่าการลดน้ำหนัก เพียง 5% ทำให้รอบเดือนกลับมาเอง 40-50% โดยไม่ต้องใช้ยา ไม่มียาตัวไหนให้ผลแบบนี้
  • Inositol ราคาถูกกว่า Metformin และทนได้ดีกว่า — Myo-inositol + D-chiro-inositol อัตราส่วน 40:1 มี RCT รองรับว่าผลใกล้เคียง Metformin แต่ไม่ทำให้คลื่นไส้/ท้องเสีย ลองได้ก่อน
  • ยาคุมกำเนิด ≠ การ "ปกปิด" โรค — หลายคนกลัวว่ายาคุมแค่กลบรอบเดือน พอหยุดยาก็กลับมาผิดปกติ ความจริงคือยาคุม ป้องกันมะเร็งโพรงมดลูก ระยะยาวด้วย ไม่ได้แค่ "บังคับรอบ"
  • AMH สูงใน PCOS ไม่ได้แปลว่า "ไข่เยอะ = มีลูกง่าย" — AMH สูงในกลุ่มนี้สะท้อนฟอลลิเคิลที่ค้างไว้ ไม่ได้ตกไข่ ดังนั้นปริมาณไข่ดีก็จริง แต่ คุณภาพการตกไข่ ต่างหากที่เป็นปัญหา
  • PCOS เพิ่มความเสี่ยงซึมเศร้า/วิตกกังวล 2-3 เท่า — ไม่ใช่แค่ฮอร์โมนที่ส่งผล แต่ผลกระทบเรื่องน้ำหนัก/สิว/มีลูกยากก็กระทบสุขภาพจิต ถ้ารู้สึกแย่ บอกหมอด้วย — รักษาควบคู่ได้

ปรึกษา PCOS

ตรวจฮอร์โมน + อัลตราซาวด์ครบในนัดเดียว · วางแผนการรักษาตามอาการ + เป้าหมายของคุณ

📞 โทร 092 255 5363 💬 ปรึกษาทาง LINE

08FAQ

PCOS รักษาหายขาดไหม

ไม่หายขาด · แต่ คุมได้ดีมาก · ผู้หญิงหลายคนรอบเดือนกลับมาปกติแค่ลดน้ำหนัก 5-10% · บางคนหายตอนหลังคลอด (ฮอร์โมนเปลี่ยน)

PCOS = มีลูกไม่ได้?

ผิด · 80% ของคนเป็น PCOS ตั้งครรภ์ได้ ถ้ารักษา · แต่อาจต้องใช้ยากระตุ้นไข่ตก

ยาคุมกำเนิดทำให้ PCOS แย่ลง?

ไม่ · ยาคุม ช่วย PCOS — รอบเดือนสม่ำเสมอ ลดขน/สิว ป้องกันมะเร็งโพรงมดลูก · เป็นการรักษามาตรฐาน

Metformin ใครควรกิน

คนที่มี Insulin Resistance · น้ำหนักเกิน · ก่อนเบาหวาน · หรือกำลังพยายามมีลูก · แพทย์เป็นผู้สั่ง

References

  1. Teede HJ, Tay CT, Laven JJE, et al. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. J Clin Endocrinol Metab. 2023;108(10):2447-2469. PMID: 37580314
  2. Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop Group. Revised 2003 consensus on diagnostic criteria and long-term health risks related to polycystic ovary syndrome (PCOS). Hum Reprod. 2004;19(1):41-47. PMID: 14688154
  3. Legro RS, Brzyski RG, Diamond MP, et al. Letrozole versus clomiphene for infertility in the polycystic ovary syndrome. N Engl J Med. 2014;371(2):119-129. PMID: 25006718
  4. Unfer V, Facchinetti F, Orrù B, et al. Myo-inositol effects in women with PCOS: a meta-analysis of randomized controlled trials. Endocr Connect. 2017;6(8):647-658. PMID: 29042448
  5. Cooney LG, Lee I, Sammel MD, Dokras A. High prevalence of moderate and severe depressive and anxiety symptoms in PCOS: a meta-analysis. Hum Reprod. 2017;32(5):1075-1091. PMID: 28333286
  6. Wild RA, Carmina E, Diamanti-Kandarakis E, et al. Assessment of cardiovascular risk and prevention of cardiovascular disease in women with PCOS. J Clin Endocrinol Metab. 2010;95(5):2038-2049. PMID: 20375205